ઇરાન સામે અમેરિકા-ઇઝરાયેલના આક્રમણને પગલે લાંબા સમય સુધી સપ્લાય ખોરવાઈ જવાના ભયે ક્રૂડ ઓઇલના વૈશ્વિક ભાવમાં સોમવાર, 9 માર્ચે 25 ટકાનો અસાધારણ ઉછાળો આવ્યો હતો અને ભાવ 2022 પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યાં હતાં. ક્રૂડ ઓઇલના વૈશ્વિક ભાવમાં ઉછાળાને પગલે ફુગાવો વધતની ચિંતાએ ભારત સહિતના એશિયાના શેરબજારોમાં કડાકો બોલાયો હતો. બીજી તરફ સેફ હેવન ગણાતા ગોલ્ડ અને અમેરિકન ડોલરના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો હતો.
ભારતીય શેરબજારના બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ સેન્સેક્સમાં આશરે 2,200 પોઇન્ટ્સનો કડાકો બોલાયો હતો. સોમવાર, 9 માર્ચની સવારે એશિયન બજારોમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો હતો. જાપાનનો નિક્કી 225 ઇન્ડેક્સ 6.05% ઘટીને 53,000ની નીચે સરકી ગયો હતો અને દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી ઇન્ડેક્સ 6.5% ઘટ્યો હતો. ઓસ્ટ્રેલિયાનો ASX 200 ઇન્ડેક્સ પણ પ્રારંભિક ટ્રેડિંગમાં 3.68% ઘટ્યો હતો.
ક્રૂડ ઓઇલના પરિવહન માટેના મુખ્ય દરિયાઇ માર્ગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નજીક લડાઈ ચાલુ રહી હોવાથી એનર્જી માર્કેટમાં ગભરાટ છે. આ દરિયાઇ માર્ગથી વિશ્વના કુલમાંથી પાંચમાં ભાગના ક્રૂડ ઓઇલનો સપ્લાય થાય છે. યુદ્ધને કારણે ઓઇલ ટેન્કરની હોર્મુઝની ખાડીમાં ઘણા ઓઇલ ટેન્કરો ફસાયેલા છે અને જોખમમાં પણ સતત વધારો થયો છે. આનાથી ખાસ કરીને ભારત જેવા એશિયન ખરીદદારો માટે મુશ્કેલી ઊભી થવાની ધારણા છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સના ભાવ $24.96 અથવા 27% વધીને બેરલ દીઠ 117.65 ડોલરે ટ્રેડ થયા હતાં, જે એક જ દિવસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા ઉછાળો પૈકીનો એક છે. યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ ફ્યુચર્સના ભાવ $25.72 અથવા 28.3% ઉછળીને બેરલ દીઠ $116.62ની સપાટીએ ટ્રેડ થતા હતાં.
સિંગાપોર સ્થિત OCBCના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર વાસુ મેનને જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલનો પ્રવાહ ફરી શરૂ ન થાય અને પ્રાદેશિક તણાવ ઓછો ન થાય ત્યાં સુધી કિંમતો પર ઉપરનું દબાણ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે,”
ઇરાક અને કુવૈતે ક્રૂડ ઓઇલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. કતારે અગાઉ લિક્વિફાઇડ કુદરતી ગેસના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કર્યો હતો. સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને સાઉદી અરેબિયાએ પણ ટૂંક સમયમાં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કરવો પડશે.
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે અલી ખામેનેઇના પુત્ર મોજતબા ખામેનેઇની નિમણૂકથી પણ ભાવમાં વધારો થયો છે, જે સંકેત આપે છે કે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથેના સંઘર્ષના એક અઠવાડિયા પછી પણ તેહરાનમાં કટ્ટરપંથીનું શાસન મજબૂત છે.
