ભારતમાં અત્યારે વિવિધ કોર્ટમાં 4.76 કરોડ ડેટલા કેસ પડતર છે, જેમાંથી 63.66 લાખ કેસ જુદા જુદા રાજ્યોની હાઇકોર્ટમાં અને 92,101 કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રક્રિયા હેઠળ છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડત કેસોની સંખ્યામાં ત્રણ વર્ષમાં આશરે 12 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે 25 હાઇકોર્ટમાં આ કેસ આશરે 5 ટકા વધ્યાં છે. આ અંગે કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલયે લોકસભામાં માહિતી આપી હતી. લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં રાજ્ય કક્ષાના કેન્દ્રીય કાયદા અને ન્યાય પ્રધાન અર્જુન રામ મેઘવાલે જણાવ્યું હતું કે નેશનલ જ્યુડિશિયલ ડેટા ગ્રીડ (NJDG) પર ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ 31 ડિસેમ્બર, 2025 સુધીમાં ડિસ્ટ્રિક્ટ અને બીજા નીચલી અદાલતોમાં કુલ 4.76 કરોડ કેસો પેન્ડિંગ હતાં. આ સમયગાળા સુધીમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યા 92,101 હતી, જે છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં 11.40 ટકાનો મોટો વધારો દર્શાવે છે. બીજી તરફ વિવિધ રાજ્યોની હાઇકોર્ટમાં 63.66 લાખ કેસો પેન્ડિંગ હતાં, જે આ સમયગાળામાં આશરે 4.75 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.
સત્તાવાર ડેટામાં જણાવ્યા મુજબ વિવિધ રાજ્યોની હાઇકોર્ટમાં અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટમાં સૌથી વધુ આશરે 12.07 લાખ કેસ પેન્ડિંગ હતાં. આ ઉપરાંત બોમ્બે હાઇકોર્ટમાં આશરે 6.64 લાખ, રાજસ્થાન હાઇકોર્ટમાં 6.87 લાખ કેસો પડતર હતાં. ડિસ્ટ્રિક્ટ અને બીજા અદાલતોમાં આવા કેસોમાં છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં 5.84 ટકાનો વધારો થયો હતો અને 31 ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં કુલ સંખ્યા વધીને 4.76 કરોડ થઈ હતી.
રાજ્યવાર ડેટા દર્શાવે છે કે એકલા ઉત્તરપ્રદેશમાં જિલ્લા અને બીજી નીચલી અદાલતોમાં 1.13 કરોડ પેન્ડિંગ કેસ છે. મહારાષ્ટ્રમાં આ સંખ્યા 59.26 લાખ અને અને પશ્ચિમ બંગાળમાં 38.35 લાખ હતી. મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેસોનો નિકાલ ન્યાયતંત્રના વિશેષ કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. સરકારે ઝડપી નિકાલ માટે ઇકોસિસ્ટમ પૂરી પાડવા માટે ઘણી પહેલ કરી છે.
