બોલીવૂડ અત્યારે મહત્વના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. કારણ કે, ખૂબ જ સફળતા મેળવનારી હિન્દી ફિલ્મોમાં નવી પેઢીના ફિલ્મકારોની મહેનત જોવા મળે છે. અહીં આપણે ઓલ ટાઈમ ટોપ 10 બોલીવૂડ ફિલ્મોની યાદીમાં રહેલા દિગ્દર્શકો પર નજર કરીએ છીએ, ત્યારે એક સ્પષ્ટ પેટર્ન જોવા મળે છે.
આ સમયની સૌથી મોટી કમર્શિયલ સફળતા મેળવનારી ફિલ્મો મોટાભાગે નવી પેઢીના દિગ્દર્શક દ્વારા જ તેનું નિર્માણ થઇ રહ્યું છે, જેમાંથી ઘણા પોતાની કારકિર્દીની સૌથી મોટી સફળ ફિલ્મોને તેમની ઉંમરના 30 વર્ષના અંત અને 40 વર્ષની શરૂઆતના સમયગાળામાં બનાવી રહ્યા છે. જોકે, આ આ કોઈ જૂના અને નવા દિગ્દર્શકો વચ્ચેની સરખામણી નથી.
સુપરડુપર હિટ ફિલ્મોની ચર્ચામાં અવારનવાર જે વિવિધ નામનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે તેમાં આદિત્ય ધર અત્યારે 42 વર્ષના છે. ખાસ વાત એ છે કે તે શરૂઆતથી જ એક થિયેટ્રિકલ ફોર્સ તરીકે જાણીતા છે. તેમણે 36 વર્ષની ઉંમરે ‘ઉરી’ બનાવી હતી અને થોડા જ વર્ષોમાં તેમણે બોલીવૂડના દિગ્ગજ દિગ્દર્શક તરીકે નામના મેળવી હતી.
અટલીએ 37 વર્ષની ઉંમરે શાહરુખ ખાન સાથે ઐતિહાસિક રીતે પ્રભાવશાળી ફિલ્મ ‘જવાન’ બનાવી હતી. તો સંદીપ રેડ્ડી વાંગા 37 વર્ષના હતા ત્યારે ‘કબીર સિંહ’ રિલીઝ થઈ અને 42 પર પહોંચ્યા ત્યારે તેની ‘એનિમલ’ એક ઉદાહરણ બની ગઈ હતી. અમર કૌશિકે 42 વર્ષની ઉમરે ‘સ્ત્રી 2’ દ્વારા ટોપ 10 બોલીવૂડની યાદીમાં સ્થાન મેળવ્યું છે.
ઘણા દિગ્દર્શકોએ નાની ઉંમરે સફળ ફિલ્મોનું નિર્માણ કર્યું છે.
1. અયાન મુખર્જી (બ્રહ્માસ્ત્ર – પાર્ટ વન: શિવા): 39 વર્ષ
2. મોહિત સુરી (સૈયારા): 45 વર્ષ
3. અલી અબ્બાસ ઝફર (સુલતાન): 34 વર્ષ
4. ઓમ રાઉત (તાનાજી): 38 વર્ષ
5. નિતેશ તિવારી (દંગલ): 43 વર્ષ
6. સિદ્ધાર્થ આનંદ (વોર): 41 વર્ષ
ઉમરનો આ પડાવ આ મહત્વનો છે કારણ કે તે દર્શાવે છે કે આધુનિક દર્શકો એવા દિગ્દર્શકોને આવકારે છે, જે ઝડપથી નવી વિચારધારાને અપનાવી શકે, તેમને સમજી શકે અને મજબૂત રજૂઆત કરી શકે. અહીં વાત માત્ર સારી ફિલ્મ બનાવવાની નથી, પરંતુ એવી ફિલ્મની છે જેને લોકો થીયેટરમાં જ જોવાની જરૂરિયાત અનુભવે, જેને તેઓ જોવાનું ચૂકે નહીં, ઓટીટી માટે રાહ ન જુએ અને જોવા માટે તત્પર રહે. નવી પેઢીના દિગ્દર્શકો દર્શકોને આકર્ષવામાં સફળ પણ થયા છે, જે દર્શકો દ્વારા તાત્કાલિક સ્વીકાર અને તેનો વ્યાપક પ્રચાર થાય છે.
હવે આ દિગ્દર્શકો સાથે જે ટોપ 10 યાદીમાં જોવા મળતા નથી એવા કબીર ખાન, અલી અબ્બાસ ઝફર, સંજય લીલા ભણસાલી, રોહિત શેટ્ટી, કરણ જોહર, સૂરજ બરજાત્યા, અનીસ બાઝમી વગેરે થોડા દબાણમાં આવી ચૂક્યા છે. જોકે, તેમની ગેરહાજરીને તેમની નકારાત્મક માનવી અયોગ્ય રહેશે. હકીકત એ છે કે “ટોપ 10 બ્લોકબસ્ટર”ની વ્યાખ્યા બદલાઈ ગઈ છે.
જો આ દિગ્દર્શકની ઉંમરનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો, કરણ જોહર 53 વર્ષના છે, રોહિત શેટ્ટી 51, જ્યારે સિદ્ધાર્થ આનંદ 47 વર્ષની ઉંમરે મીડલ એજમાં આવે છે – ન તો જૂની પેઢી, ન તો નવી. જ્યારે સંજય લીલા ભણસાલી 62 વર્ષના છે, રાજકુમાર હિરાણી 63 અને અનીસ બાઝમી પણ 63ના છે. કાગળ પર આ પેઢીગત અંતર લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે એડેપ્ટેશનનું અંતર છે.
કારણ કે મહત્વની બાબત એ છે કે રાજકુમાર હિરાણી ટોપ 10માં બે વાર —“સંજુ” અને “પીકે” દ્વારા સ્થાન મેળવી ચુક્યા છે. પરંતુ નવા દિગ્દર્શકો વારંવાર બ્લોકબસ્ટર આપી રહ્યા છે, કારણ કે તેઓ આજની “અટેન્શન ઇકોનોમી” મુજબ ફિલ્મ બનાવે છે. તેમની વાર્તાઓ હાઈ-કોન્સેપ્ટ અને તરત સમજાઈ જાય તેવી હોય છે. તેમની ગતિ પહેલા વીકએન્ડ અને બીજા માટે પણ અનુકૂળ હોય છે. તેમની ફિલ્મોના સીન રીલ્સ, વીડિયો, ડાયલોગ્સ અને સંગીત દ્વારા વાયરલ થવા માટે તૈયાર હોય છે. તેમનું સિનેમા સરળ નથી—પણ વધુ અસરકારક છે.
બીજી તરફ, ઘણા પરંપરાગત દિગ્દર્શક હજુ પણ જૂની માન્યતા સાથે કામ કરી રહ્યા છે કે સ્ટાર પાવર અને બ્રાન્ડ આપમેળે મોટી ઓપનિંગ આપશે. આજના સમયમાં, તે પૂરતું નથી, કારણ કે દર્શકોને આકર્ષે તેવી ફિલ્મનું નિર્માણ કરવું પડે છે.
