મેન્ડેલસનકાંડમાં સ્ટાર્મર હાલ બચી ગયા

દોષિત પીડોફાઇલ ફાઇનાન્સર જેફરી એપસ્ટેઇન સાથેની મિત્રતાની જાણકારી હોવા છતાય લોર્ડ પીટર મેન્ડેલસનની યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં યુકેના રાજદૂત તરીકે નિમણૂક બાદ ઉભા થયેલા વિવાદોથી લેબર પાર્ટીના પાયા હચમચી ગયા છે. વડા પ્રધાન સર કેર સ્ટાર્મર તેમના પ્રીમિયરશીપના સૌથી ખતરનાક અઠવાડિયામાંથી હાલ પૂરતા બચી ગયા છે અને તેમની કેબિનેટ, લંડનના મેયર સાદિક ખાન અને વેલ્સના ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર સહિત પક્ષના વરિષ્ઠ નેતાઓએ તેમને જાહેર સમર્થન અપ્યું છે.

લેબર સાંસદો ખુલ્લેઆમ સ્વીકારે છે કે જેફરી એપસ્ટેઇન સાથેના મેન્ડેલસનના સંબંધો વિશેના નવા ખુલાસા, વિવાદો, અક્ષેપોને કારણે 24 કલાક કરતા વધુ સમય સુધી, સ્ટારમરનું પદ ખરેખર જોખમમાં મુકાયું હોય તેવું લાગતું હતું. તેમના સલાહકારોએ રાજીનામાં બાદ સ્કોટિશ લેબર નેતા અનસ સરવરે નાટકીય રીતે વડા પ્રધાનને બાજુ પર રહેવા હાકલ કરી હતી.

10 ડાઉનીંગ સ્ટ્રીટ દ્વારા મંગળવારે બપોરે જણાવાયું હતું કે ‘’વડા પ્રધાને તેમના મંત્રીમંડળનો તેમના સમર્થન બદલ આભાર માન્યો છે અને વડા પ્રધાને કહ્યું હતું કે તેઓ મજબૂત છે અને એકતામાં માને છે. તેમણે પ્રાઇડ ઇન પ્લેસ દ્વારા સ્થાનિક સમુદાયોમાં રોકાણ કરવા અને આર્થિક સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવા સહિત, દેશમાં પરિવર્તન લાવવાના તેમના આદેશ પર કેબિનેટ મિનિસ્ટર કેવી રીતે કાર્ય કરી રહ્યા છે તેના પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.’’

વડા પ્રધાને કહ્યું હતું કે ‘’સરકારના પ્રયાસોને કારણે છ વ્યાજ દરમાં ઘટાડો થયો છે અને પરિવારો માટે મોરગેજ ખર્ચમાં ઘટાડો થયો છે. સરકાર લોકોની પ્રાથમિકતાઓ પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું ચાલુ રાખશે. સમગ્ર લેબર પાર્ટી ઇચ્છે છે કે અનસ સરવર ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર બને અને સ્કોટલેન્ડમાં લેબર સરકાર માટે લડશે.’’

તે પહેલા સ્ટર્મરે સ્વીકાર કર્યો હતો કે અમેરિકાના રાજદૂત તરીકે મેન્ડલસનની નિમણૂકને મંજૂરી આપતા પહેલા તેઓ એપસ્ટેઇન સાથેની તેમની મિત્રતાથી વાકેફ હતા. જોકે 10 ડાઉનીંગ સ્ટ્રીટે કહ્યું હતું કે વડા પ્રધાન ફક્ત પહેલાથી જાહેર હતી તે જ માહિતી ધરાવતા હતા.

ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટના ચીફ ઓફ સ્ટાફ અને વડા પ્રધાન સ્ટાર્મરના નજીકના રાજકીય સાથી મોર્ગન મેકસ્વીનીએ મેન્ડેલસનની નિમણૂકમાં તેમની ભૂમિકા બદલ રાજીનામું આપ્યું છે. મેકસ્વીની પછી નંબર 10ના કોમ્યુનિકેશનના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ટિમ એલને રાજીનામું આપ્યું છે અને હવે અપેક્ષા વધી રહી છે કે કેબિનેટ સેક્રેટરી ક્રિસ વોર્મલ્ડ પણ રાજીનામુ આપે.

2024માં લેબર પાર્ટીની જંગી ચૂંટણી જીત અને પાર્ટીને ફરીથી આકાર આપનાર મેકસ્વીનીએ કહ્યું હતું કે ‘’દોષિત પીડોફાઇલ ફાઇનાન્સર જેફરી એપસ્ટેઇન સાથેના તેમના સંબંધો અંગે ચેતવણીઓ છતાં સ્ટાર્મરને લોર્ડ મેન્ડેલસનની નિમણૂક કરવાની સલાહ આપવા બદલ “સંપૂર્ણપણે જવાબદાર” છું. મેન્ડેલસનની નિમણૂક કરવાનો નિર્ણય “ખોટો” હતો અને દેશ અને રાજકારણમાં રહેલા વિશ્વાસને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.”

પોતાના રાજકીય પ્રોજેક્ટના શિલ્પીને ગુમાવતા દેખીતી રીતે નબળા પડી ગયેલા વડા પ્રધાને વિદ્યા અએલેક્સન અને જીલ કુથબર્ટસનને ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટના સંયુક્ત ચીફ ઓફ સ્ટાફ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે અને વધતી જતી અશાંતિને શાંત કરવાના પ્રયાસમાં સંસદીય લેબર પાર્ટી અને મહિલા લેબર સાંસદો સાથે કટોકટીની બેઠકોની જાહેરાત કરી હતી.

સ્ટાર્મરે એપ્સટાઇનના પીડિતો પાસે જાહેરમાં માફી માંગી સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ મેન્ડેલસનના આશ્વાસનો પર વિશ્વાસ કરતા હતા અને કહ્યું હતું કે નિમણૂક સમયે તેઓ સંબંધોની “ઊંડાઈ અને અંધકાર” જાણતા ન હતા. હવે તેઓ એક મહત્વપૂર્ણ લેબર મીટિંગનો સામનો કરી રહ્યા છે જે નક્કી કરી શકે છે કે શું તેમનું પ્રીમિયરશીપ બ્રિટિશ સરકારને હલાવી દેનારા સૌથી નુકસાનકારક કૌભાંડોમાંના એકના પરિણામમાંથી બચશે કે નહીં.

લેબર પાર્ટીમાં, વિભાજન વધુ ઊંડુ થયું હતું. કેટલાક સાંસદોએ સ્ટાર્મરને ખુલ્લેઆમ મેકસ્વીનીના ઉદાહરણને અનુસરવા અને બાજુ પર રહેવા હાકલ કરી છે, જ્યારે લંડનના મેયર સાદિક ખાન જેવા વરિષ્ઠ નેતાઓએ લેબરના સાથીદારોને ગભરાશો નહીં તેવી વિનંતી કરી દલીલ કરી છે કે પ્રથમ મોટી કટોકટીમાં નેતાઓને દૂર ન કરવા જોઈએ.

વેલ્સના ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર એલ્યુનેડ મોર્ગને વડા પ્રધાનને ટેકો આપ્યો હતો અને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે “હું વડા પ્રધાનને જે કામ માટે ચૂંટ્યા હતા તેમાં તેમને ટેકો આપું છું. દેશને અસ્થિરતાના યુગમાં સ્થિરતાની જરૂર છે. વેલ્સને શું જોઈએ છે તે અંગે હું કેર સાથે સ્પષ્ટ છું.”

આ કૌભાંડ તાજેતરમાં પ્રકાશિત એપ્સટેઇન સંબંધિત ફાઇલોમાંથી ખુલાસાઓ પર કેન્દ્રિત છે જે દર્શાવે છે કે મેન્ડેલસને એપ્સટેઇન સાથે વ્યાપક સંપર્ક જાળવી રાખ્યો હતો અને ગોર્ડન બ્રાઉનની સરકારમાં કેબિનેટ મંત્રી તરીકે સેવા આપતી વખતે તેમની સાથે ગુપ્ત અને બજાર અંગેની સંવેદનશીલ સરકારી માહિતી શેર કરી હતી. આ ખુલાસાઓ બાદ પોલીસ તપાસ શરૂ થઈ હતી અને મેન્ડેલસનને રાજદૂત તરીકે રાજીનામું આપવા, લેબર પાર્ટી છોડવા અને હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સમાંથી રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી હતી.

વિરોધી પક્ષો અને લેબર બેકબેન્ચર્સ સ્ટાર્મરના નિર્ણય પર વધુને વધુ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યા હતા અને દલીલ કરી હતી કે સરકાર આ અંગેની જવાબદારી સંપૂર્ણપણે સલાહકાર પર નાખી શકે નહિં. કન્ઝર્વેટિવ નેતા કેમી બેડેનોકે કહ્યું કે મેકસ્વીનીનું રાજીનામું “પોતાના વડા પ્રધાન વિશે વધુ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સ્ટાર્મર વારંવાર તેમના નિર્ણયો માટે અન્ય લોકોને દોષી ઠેરવે છે. લિબરલ ડેમોક્રેટના ડેપ્યુટી લીડર ડેઇઝી કૂપરે પણ આ જ ભાવનાનો પડઘો પાડ્યો હતો અને ચેતવણી આપી છે કે જનતા આંતરિક યુદ્ધ દ્વારા લકવાગ્રસ્ત સરકાર ઇચ્છતી નથી. રિફોર્મ યુકેના નાઇજેલ ફરાજે “ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં સ્ટાર્મર રાજીનામું આપશે તેવી આગાહી કરી છે.

સપ્તાહના અંતે પ્રકાશિત થયેલા આ અંગેના ઓપિનિયન પોલમાં 55 ટકા મતદારો માને છે કે સ્ટાર્મરે રાજીનામું આપવું જોઈએ, જે રાજકીય નુકસાનના પ્રમાણને રેખાંકિત કરે છે. રિફોર્મ યુકેએ દાવો કર્યો હતો કે રાજીનામું સ્ટાર્મરની સરકારના હૃદયમાં અરાજકતાની પુષ્ટિ કરે છે અને ચેતવણી આપી હતી કે ગ્રેટર માન્ચેસ્ટરમાં આગામી પેટાચૂંટણી વડા પ્રધાનને વધુ અસ્થિર કરી શકે છે.

આ મહિનાના અંતમાં ગોર્ટન અને ડેન્ટનની પેટાચૂંટણી, ત્યારબાદ મે મહિનામાં સ્થાનિક કાઉન્સિલની ચૂંટણીઓ અને સ્કોટલેન્ડ અને વેલ્સમાં મોટા પાયે સ્પર્ધાઓ થવાની સંભાવના છે. તે પહેલાં નેતૃત્વની સ્પર્ધા ચૂંટણીમાં લેબર પાર્ટીને બરબાદ કરી શકે છે, અસ્થિરતાના આરોપોને મજબૂત બનાવી શકે છે અને પહેલેથી જ ગભરાયેલા નાણાકીય બજારોને ડરાવી શકે છે.

મેટ પોલીસે મેન્ડલસન સાથેના દસ્તાવેજો જાહેર નહિં કરવા સૂચના આપી

હેલ્થ સેક્રેટરી વેસ સ્ટ્રીટિંગે ગઈકાલે રાત્રે પીટર મેન્ડેલસન સાથેના સંદેશાઓ પ્રકાશિત કર્યા બાદ મેટ પોલીસે મેન્ડલસન સાથેના કોઇ પણ સંદેશા કે દસ્તાવેજો જાહેર નહિં કરવા સૂચના આપી છે. પોલીસ તપાસ, આંતરિક દસ્તાવેજોનું પ્રકાશન અને કોણ શું અને ક્યારે જાણતું હતું તે અંગેનો પ્રશ્ન ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટ પર લટકતો રહે છે.

પોલીસે જણાવ્યું હતું કે “પબ્લિક ઓફિસમાં કથિત ગેરવર્તણૂકની તપાસ ચાલી રહી છે ત્યારે તે મહત્વપૂર્ણ છે કે યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કરવામાં આવે જેથી અમારી ફોજદારી તપાસ અને કોઈપણ સંભવિત કાર્યવાહી સાથે ચેડા ન થાય. અમે કેબિનેટ ઓફિસ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી સામગ્રી અને માહિતીની તપાસ, સમીક્ષા અને મૂલ્યાંકન કરીશું. આ તપાસ જટિલ હોઈ શકે છે પરંતુ અમે સમયસર અને સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છીએ જેથી આ કેસમાં અથવા એપસ્ટેઇન ફાઇલો સાથે જોડાયેલા લોકોને ભવિષ્યના કેસમાં ન્યાય મળે.’’

કેટલાક દસ્તાવેજો મેટ્રોપોલિટન પોલીસની ચાલુ તપાસ દરમિયાન નવા વિસ્ફોટ લાવી શકે છે. તે દસ્તાવેજો હજુ પણ એવા ઘા ખોલી શકે છે જે લેબર પાર્ટીની નુકસાન કરી શકે છે. ખાનગીમાં કેટલાક અસંતુષ્ટ  સાંસદો તે દસ્તાવેજો શું જાહેર કરી શકે છે તે માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે. તે અંતિમ ખુલાસાઓ હજુ પણ સ્ટાર્મરના નેતૃત્વ સામે પડકાર ઉભો કરી શકે છે.

લેબર નેતૃત્વના ભાવિ દાવોદાર કોણ – એન્જેલા રેનર કે વેસ સ્ટ્રીટિંગ?

વડા પ્રધાન સ્ટાર્મરે લેબર સાંસદોને કહ્યું હતું કે “હું અત્યાર સુધી જે પણ લડાઈમાં છું, તેમાં હું જીતી ગયો છું.” પરંતુ લેબર પક્ષમાં કટોકટી ચરમસીમાએ પહોંચ્યા બાદ સ્ટાર્મરની વિરુદ્ધ કોણ આગળ વધી શકે છે તેના પર પણ લોકોનું ધ્યાન દોરાઇ રહ્યું છે. એન્જેલા રેનરને વ્યાપકપણે સૌથી વિશ્વસનીય વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવે છે. તો કેટલાક લોકો હેલ્થ સેક્રેટરી વેસ સ્ટ્રીટિંગ પર નજર નાખી રહ્યા છે.

કેટલાક કેબિનેટ મિનિસ્ટર્સે સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર અને સ્ટાર્મર પરત્વે વફાદારી જાહેર કરતા નિવેદનો છલકાવી દીધા હતા. એડ મિલિબેન્ડે સ્વીકાર્યું હતું કે પાર્ટીએ “સંકટની ક્ષણ”નો સામનો કર્યો હતો પરંતુ નિષ્કર્ષ કાઢ્યો કે દેશને બીજી નેતૃત્વ સ્પર્ધામાં ડૂબાડવો અવિચારી હશે.

કેર સ્ટાર્મર માટે, તાત્કાલિક બળવો ટળી ગયો છે પણ શું તેઓ વિશ્વાસ ફરીથી બનાવી શકશે, શિસ્ત લાદી શકશે અને આગળની ચૂંટણી કસોટીઓમાંથી તેમના પક્ષનું નેતૃત્વ કરી શકશે કે કેમ તે તેમના પ્રીમિયરશીપનો નિર્ણાયક પ્રશ્ન રહે છે.