અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રેસિડન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિશ્વભરના દેશો પર આંતરરાષ્ટ્રીય ઇમર્જન્સી આર્થિક પાવર એક્ટ (IEEPA) હેઠળ લાદેલી ટેરિફને શુક્રવારે રદ કર્યા પછી ટ્રમ્પ છંછેડાયા હતા અને સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાના થોડા કલાકમાં વિશ્વભરના દેશો પર 10 ટકા ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરી હતી. આ પછી શનિવારે ટ્રમ્પે વૈશ્વિક ટેરિફને વધારીને 15 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અને ટ્રમ્પના વળતા પગલાંથી વૈશ્વિક વેપાર અંગે ફરી અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ હતી. આનાથી ભારત સહિતના દેશો સાથે અમેરિકાએ કરેલી ટ્રેડ ડીલ અંગે પણ અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ હતી.
શનિવારે ટ્રુથ સોશિયલ પર ટ્રમ્પે લખ્યું હતું કે યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા ઘણા મહિનાઓના ચિંતન પછી ગઈકાલે જારી કરાયેલા ટેરિફ પરના હાસ્યાસ્પદ, ખરાબ રીતે લખાયેલા અને અસાધારણ રીતે અમેરિકા વિરોધી નિર્ણયની સંપૂર્ણ, વિગતવાર અને સંપૂર્ણ સમીક્ષા કર્યા પછી હું અમેરિકાના પ્રેસિડન્ટ તરીકે તાત્કાલિક અસરથી વિશ્વના દેશો પરની ટેરિફને 10 ટકાથી વધારીને 15 ટકા કરવાની જાહેરાત કરું છું.
અગાઉ શુક્રવારે સુપ્રીમ કોર્ટે વૈશ્વિક ટેરિફને શુક્રવારે કરી દીધી હતી. 6-3 બહુમતીના ચુકાદોમાં યુએસની સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે બંધારણ હેઠળ આ ધારા હેઠળ ટેક્સ અને ટેરિફ લાદવાનો અધિકાર ફક્ત કોંગ્રેસ (સંસદ) પાસે છે, પ્રેસિડન્ટ પાસે નહીં. જોકે સર્વોચ્ચ અદાલતે ટેરિફના રિફંડ અંગે કોઇ સ્પષ્ટતા કરી નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદો ખાસ કરીને ઇમર્જન્સી સત્તા ધારા હેઠળ લાદવામાં આવેલી ટેરિફ સંબંધિત છે, જેમાં વિશ્વભરના દેશો પર લાદેલા પારસ્પરિક ટેરિફનો સમાવેશ થાય છે. બહુમતી ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે બંધારણે સ્પષ્ટપણે ટેરિફ સહિત ટેક્સ લાદવાની સત્તા કોંગ્રેસ (સંસદ)ને આપેલી છે. બંધારણના ઘડવૈયાઓએ એક્ઝિક્યુટિવ બ્રાન્ચને ટેક્સની કોઇ સત્તા આપી નથી. ન્યાયાધીશ સેમ્યુઅલ એલિટો, ક્લેરેન્સ થોમસ અને બ્રેટ કેવનોએ આ ચુકાદા સાથે અસંમતિ વ્યક્ત કરી હતી.
જોકે આ ચુકાદામાં બીજા કાયદા હેઠળ ડ્યૂટી લાદતા ટ્રમ્પને રોકવામાં આવ્યા ન હતાં. ટ્રમ્પે અમેરિકાની વેપાર ખાધને રાષ્ટ્રીય ઇમર્જન્સી ગણાવીને એપ્રિલ 2025માં વિશ્વના મોટાભાગના દેશો પર જંગી ટેરિફ લાદવાનું ચાલુ કર્યું હતું અને વિશ્વભરના દેશોને ટેરિફની વોર્નિંગ આપીને પણ ધમકાવતા પણ હતાં. આ પછી ડેમોક્રેટિક ઝુંકાવ ધરાવતા એક ડઝન રાજ્યો અને ઘણા ઉદ્યોગોએ ટ્રમ્પ સામે કોર્ટ મુકદ્દમાં ચાલુ કર્યા હતાં.
ડિસેમ્બરના ફેડરલ ડેટા મુજબ અત્યાર સુધી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે વિશ્વના દેશો પાસેથી 133 અબજ ડોલરની ટેરિફ વસૂલ કરી છે. બિગ-બોક્સ વેરહાઉસ ચેઇન કોસ્ટકો સહિત ઘણી કંપનીઓ રિફંડની માંગણી માટે કોર્ટમાં કેસો પણ કરેલા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના બહુમતી ચુકાદામાં કંપનીઓને રિફંડ અંગે કોઇ સ્પષ્ટતા કરાઈ નથી. 800થી વધુ નાના બિઝનેસોના ગઠબંધન વી પે ધ ટેરિફે જણાવ્યું હતું કે ટેરિફનું પરત કરવાની પ્રક્રિયા અનિવાર્ય છે. આ ટેરિફ ચૂકવનારા બિઝનેસને વાસ્તવિક રાહત આપ્યા વિના કાનૂની વિજય અર્થહીન છે. હર્બર્ટ એ સ્ટીફેલ સેન્ટર ફોર ટ્રેડ પોલિસી સ્ટડીઝના સ્કોટ લિન્સીકોમે જણાવ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય અમેરિકન આયાતકારો અને યુએસ અર્થતંત્ર માટે આવકાદાયક સમાચાર છે
